Ürün Özellikleri
Krallık Muhafız Süvari Bölüğü (mavi birlik) askerlerinden Charles Thomas Wooldridge, 23 yaşındaki karısı Laura Ellen Wooldridge’i, boğazını keserek öldürüyor.
17 Haziran 1896’da mahkemenin suçlu’ya verdiği ceza: 7 Temmuz 1896 Salı sabahı saat 7.45 - 8 arası asılarak idam edilmesi.
Bu cinayetin, o zamanın İngiltere kamu oyunda geniş etkiler ve tepkiler yaratmasına yol açan tartışmalara büyük bir şiir öncü olmuşdur:
Reading Zindanı Balladı adı ile bütün dünyada bilinen bu büyük şiirin yazarı Oscar Wilde, İngiltere’de cezaevlerinin yeniden düzenlenmesini, ceza uygulama sistemlerinin düzeltilmesini sağlayan kanunların çıkmasına da doğrudan doğruya yöncü olmuşdur.
Bu kitabın değerli edebiyat yönü kadar da sosyal bir yönü vardır. Bu çok - yanlı eserin yüklü basım öyküsü ile basımından ve yayınından sonrası da, ayrıca geniş bir ilgi alanı yaratmışdır. Ki bu alanda, cinayetin ve cinayetten sonrasının ilginç öyküsü, bütün İngiltere’yi çok kısa bir zamanda sarmışdır. Kitapta, Oscar Wilde’ın hayatı, bu sanat ve toplum olayının tümü de özetlenmiştir.
Reading Zindanı Balladı’nın 645 satır (109 altılık) tutan tamamı, Türkçeye şiir olarak aslındaki değerinin eşitliğinde aktarılmışdır.
28 Ocak 1981 tarihinde kaybettiğimiz Özdemir Asaf, ölümünün 30. yılında Oscar Wilde’ın Reading Zindanı Balladı’nın yeni baskısı ve yayımlanmamış yaşam öyküsüyle Kırmızı Yayınları’nda.
Özdemir Asaf’ın şiir çevirilerini okudum.
Bir şairini şiir çevirelerini okumak hoş bir çalışmadır.
Ben hemen kendi şiirleri ile çevirdiği şiirler arasındaki kelime hazinesine bakarım.
Her şair çevirdiği şiiri yeniden yazmak gibi bir eğilime kendini kaptırabilir mi?
Başka türlü söyleyebilirim.
“Acaba bu şiiri çevirdiğim dilde söyleseydim, nasıl söylerdim“ sorusu onu yönlendirir mi?
Bu soruların yanıtına göre değişik çeviri anlayışlarından söz edebiliriz.
Şiir çevirisi mekanik bir işlem olmadığından şöyle bir itiraz olabilir, peki mekanik çeviri ne demektir, herhangi bir ticarî metni çevirmek söz konusu olabilir ancak sevdiği şairleri çevirmelidir şair. Çünkü onun dünyasını bildiğinden, onun yabancı dildeki sözlüğünü bildiğinden başarılı olabilir.
Bir başka açıdan şiir çevirisine bakılabilir, ki tartışılan bir konu.
Çevirinin her türlüsü yeni bir kelime yaratma zorunda bırakabilir bir çevirmeni, böylece bulduğu yeni kelime, ürettiği, türettiği bir sözcük daha sonra Türkçede de kullanılabilir.
Özdemir Asaf’ın çeviri şiirlerini iki bölümde değerlendirmek gerekiyor.
Birincisi Oscar Wilde’ınkiler, diğeri de başka şairlerden yaptığı çeviri şiirler.
Oscar Wilde’ın yaşamını, başka yazdıklarını da bildiğinden, bence bu anlayış sınırı içinde çeviri yapmıştır.
Özdemir Asaf, şiirinde kullandığı kelimeleri çevirisinde du kullanmıştır, onun şiir dili anlayışı çeviride de kendini göstermektedir.
Özel bir çaba harcama gereği duymamıştır. Şiirinin zengin sözlüğü onunu için yeterli olmuştur.
Çevrilen şiirle çeviren şair arasında bir ruh akrabalığı, bir dünya görüşü beraberliği olmalı mıdır? Kesin bir yanıt veremeyeceğim ama Özdemir Asaf ile Oscar Wilde arasında böyle bir bağlantıdan söz edilebilir.
Kelime açısından değil de benimseme açısından bakarsak, Oscar Wilde için Özdemir Asaf önerilebilecek çevirmenlerdendir.
İkisi de “Güzelliğin mahvedici kudretine,“ tutkundurlar.
Wilde çevirisini daha önce okumuştum. Şimdi yeniden okuduğumda, onu nasıl severek çevirdiğini görüyorum.
Başta Wilde olmak üzere birçok iyi şairin şiirlerinin çevirisini iyi bir şairden okuyacaksınız.
Unutmayın her şairin çevirisi, şiir anlayışının izlerini taşır.
Doğan Hızlan-